Bir sayfaya ya da sunuma görsel eklemek kolaydır. Zor olan, o görselin orada ne iş yaptığını söyleyebilmektir. Nielsen Norman Group'un göz izleme araştırmaları, kullanıcıların bilgi taşıyan görsellere baktığını, sayfayı süslemek için konmuş genel görselleri ise atladığını gösteriyor. Dekor ile iletişim arasındaki ayrım bu yüzden bir zevk meselesi değildir.
Dekor ile iletişim arasındaki fark #
İletişim aracı olan görsel, okurun bir sorusuna cevap verir: ürün neye benziyor, ekip kim, süreç nasıl işliyor, sonuç nasıl görünüyor. Gerçek ürün fotoğrafı, ekran görüntüsü, şema, harita ve gerçek bir ekibin fotoğrafı bu gruptadır.
Dekor olan görsel ise boşluğu doldurur. El sıkışan iş insanları, kulaklıklı güler yüzlü çağrı merkezi çalışanı ya da soyut bir teknoloji görseli herhangi bir firmanın sayfasında durabilir. Hangi firmaya ait olduğu fark etmeyen görsel, markayı anlatmaz.
Dekorun yeri yok değildir. Bir bölüm geçişinde nefes aldıran bir doku ya da markanın renk dünyasını taşıyan soyut bir zemin işe yarayabilir. Sorun, dekorun bilgi taşıması gereken yere konmasıdır.
Bir görselin iş yapıp yapmadığını sınayan üç soru #
Bir görseli yerleştirmeden önce üç soru sormak yeterlidir.
- Kaldırırsam ne eksilir? Cevap "hiçbir şey" ise görsel dekordur. Yerinde kalabilir ama öncelik ve alan buna göre verilir.
- Yalnız bize mi ait? Başka bir markanın sayfasında da durabilecek görsel, ayırt edici değildir.
- Yanındaki metinle aynı şeyi mi söylüyor? Metin hız vaat ederken görsel durgun bir ofis gösteriyorsa okur ikisine de güvenmez.
Bu sorular fotoğraf için olduğu kadar illüstrasyon, ikon ve grafik için de geçerlidir.
Görsel dil kimliğin parçasıdır #
Tek tek iyi seçilmiş görseller bir araya geldiğinde tutarlı bir marka oluşmaz. Tutarlılık kurallardan gelir: fotoğraflarda ışık, kadraj ve renk tonu nasıl olacak, insanlar nasıl gösterilecek, illüstrasyon hangi çizgi ve renk düzenini izleyecek, ikonlar hangi ızgarada çizilecek?
Bu kurallar logo, renk ve tipografi kadar kimlik sisteminin parçasıdır ve kılavuzda örnekleriyle yer almalıdır. Kural olmadığında her ekip ve her tedarikçi kendi zevkine göre seçer; marka kısa sürede farklı yüzlere bürünür. Kimlik çalışmalarında görsel dili Marka ve Kimlik hizmetlerinin içinde, dijital kullanımıyla birlikte tanımlıyoruz. Kılavuzun teslimden sonra nasıl güncel kaldığını yaşayan kimlik kılavuzu yazısında anlattık.
Satış ve kurumsal materyallerde görsel #
Sunum, teklif ve katalog, görselin en çok dekor olarak kullanıldığı yerlerdir. Her slayda bir stok fotoğraf koymak sunumu uzatır ama iknayı artırmaz. Satış materyalinde görselin üç işi vardır.
- Kanıtlamak: ürünün gerçek görüntüsü, tamamlanmış işin fotoğrafı, ekran görüntüsü.
- Açıklamak: süreci, yapıyı ya da karşılaştırmayı tek bakışta anlatan şema ve grafik.
- Hızlandırmak: okurun uzun bir metni okumadan ana fikri almasını sağlayan düzen.
Bu üç işten birini yapmayan görsel, sunumdan çıkarıldığında anlatı güçlenir. Materyallerin ekip tarafından tekrar tekrar kullanılabilmesi için görsel alanları şablonda tanımlı olmalıdır: hangi sayfada ne tür görsel, hangi oranda ve hangi kaynaktan. Satış ve Kurumsal Materyaller çalışmalarında şablonları bu kurallarla birlikte teslim ediyoruz.
Yapay zekâ ile üretilen görseller #
Yapay zekâ araçları görsel üretimini hızlandırdı, aynı zamanda dekor üretmeyi de kolaylaştırdı. Üretilen görsel için de aynı üç soru geçerlidir. Buna iki kontrol eklenir.
Birincisi gerçeklik: ürünü, mekânı ya da ekibi gerçekte olmadığı gibi gösteren bir görsel, fark edildiğinde güveni zedeler. Kanıt işlevi gören yerlerde gerçek görüntü kullanılmalıdır. İkincisi tutarlılık: her üretimde farklı bir stil çıkıyorsa görsel dil dağılır. Araç, kılavuzdaki görsel dil kurallarına göre yönlendirilmelidir.
Erişilebilirlik ve performans da aynı ayrıma bağlı #
Dekor ile iletişim ayrımı teknik tarafta da karşılık bulur. Bilgi taşıyan görsele, o bilgiyi aktaran bir metin karşılığı yazılır. Dekoratif görselin metin karşılığı boş bırakılır ki ekran okuyucu kullanıcısı gereksiz açıklamalarla uğraşmasın.
Performans tarafında her görselin bir maliyeti vardır. Bilgi taşımayan büyük bir fotoğraf, sayfanın açılışını yavaşlatırken karşılığında hiçbir şey vermez. Görselin doğru boyutta ve modern biçimde sunulması gerekir; ama ilk soru yine aynıdır: bu görsel burada gerekli mi?
Kaynaklar #
- Photos as Web Content, Nielsen Norman Group; kullanıcıların bilgi taşıyan görsellere baktığı, dolgu görselleri atladığı bulgusu
- Images Tutorial, W3C Web Accessibility Initiative; bilgi taşıyan ve dekoratif görseller için metin karşılığı kuralları
- Learn Images, web.dev; görsellerin performansa etkisi ve doğru biçim seçimi
